Ongelooflijk leiderschap

Het jaar 2021 is weer flink opgestart en in een van de vele gesprekken met managers over ‘leidinggeven op afstand’ blijven mij een paar quotes bij: ‘Het gaat erom dat je de juiste support geeft op het juiste moment’ en ‘Naast empathisch zijn en je mensen coachen, moet je ook echt proberen in verbinding te staan met ze, en hen hoop en perspectief bieden’. Tja, leiderschap is in deze tijd een kunst, een kunde. Want: hoe maak je er een quality moment van en hoe zorg je ervoor dat die motivatie erin gehouden wordt? Volgens mij is het gedrag van jou als leidinggevende erg belangrijk: is het echt gemeend; ben je echt geïnteresseerd in de antwoorden die je krijgt; sta je er voldoende bij stil en vraag je voldoende door?

Unbelievable-ongelooflijk

Ik ben opnieuw positief verrast door de nieuwe Netflix serie “Unbelievable” (https://www.imdb.com/title/tt7909970/ (nee, ik heb geen aandelen). Ik heb ademloos zitten kijken naar het geweldige spel van de acteurs. Met name Merritt Wever spant de kroon met fabelachtig, naturel acteerwerk. Merritt speelt de rol van rechercheur Duvall die niet rust totdat ze een serieverkrachter achter de tralies heeft. Behalve dat Merritt Weaver ‘ongelooflijk’ goed speelt in deze op ware gebeurtenissen gebaseerde film, doet ze mij ook sterk denken aan het leiderschapsgedrag dat nodig is. Ze is allereerst zeer empathisch; kijkt de mensen expliciet aan, vraagt door en is werkelijk geïnteresseerd in het antwoord. Daarnaast stelt zij zich ook kwetsbaar op; weet het ook niet altijd en benoemt dat ook. Maar soms is ze ook heel direct in het geven van antwoorden en opdrachten. Het is ‘net echt’ en daardoor zó knap. Niet voor niets een film met een 8,4 bij Imdb. 

Psychologische veiligheid

Als het om theorie gaat, past daar heel mooi de ‘psychologische veiligheid’ bij. Amy Edmondson (2019) is een van de grondleggers ervan. Psychologische veiligheid is een klimaat of cultuur waarin mensen zich vrij en veilig voelen om vragen te stellen, zich uit durven spreken, het vermogen anderen aan te spreken, om fouten te melden en daarover te praten, om zorgen te uiten of om ongevraagd nieuwe ideeën aan te dragen. Dit ligt in een lijn met de inzichten van Carol Dweck (2009) over de growth mindset. In tegensteling tot de fixed mindset waarbij alles al vast staat en fouten maken niet mag, staat de growth mindset voor het leren en ontwikkelen; experimenteren. Fouten maken mag, want daar leer je juist van. Uit onderzoek blijkt dat bange medewerkers harder werken, meer uren maken en minder openlijk commentaar hebben op de leiding. Veel wordt op de korte termijn afgehandeld, maar het is teveel een ‘fixed’mindset. Goed functionerende teams maken volgens Edmondson niet minder, maar vaak meer fouten. Alleen zij rapporteren er openlijker over, omdat zij zich veilig en gesteund voelen om voor hun fouten uit te komen. Op deze manier worden de fouten eerder getraceerd en opgelost.

Performance neemt toe

Stephan Obdeijn geeft in zijn heel leesbare boek “Investeer als een kip met kop” (2020) (https://emcperformance.nl/kipmetkop/ ) een zestal trends aan over impact op werk, performance, lean en ontwikkelen. Hij beschrijft onder andere het belang van de rol en het gedrag van de leidinggevende op het welbevinden en de performance van de mensen. Deze matrix van Edmondson zou zomaar in Stephans boek kunnen staan:

Edmondson geeft hier aan dat de ‘performance’ toeneemt als de psychologische veiligheid optimaal is; als alle deelnemers worden aangemoedigd mee te denken en er vanuit een diep gedeeld verlangen gestreefd wordt om er het beste van te maken. 

EMC: Samen werken-samen leren en samen genieten

In het boek “Psychologische veiligheid, zo vorm je vrijmoedige teams” van Hans van der Loo en Joriene Beks (2020) wordt geschreven: “ Een psychologisch veilig klimaat ontstaat pas wanneer deze drie ingrediënten aanwezig zijn: vertrouwen, vrijmoedigheid en de drive om verschil te maken”. Binnen EMC hebben we nu ons 2021 jaar-credo: Samen werken, samen leren en samen genieten. De mensen zijn druk, vol en voelen dagelijks de gevolgen van het thuiswerken. We zetten, waar mogelijk en zinvol, onze teamactiviteiten in om alles zoveel mogelijk ‘samen te doen’. Met elkaar ben je meer dan de som der delen en zo lever je allemaal bijdragen aan dat ‘warme bad’ dat we willen zijn. Experimenteer: stel jezelf in op groei en van fouten maken leer je. Van der Loo en Beks zeggen dan heel mooi: “Als je een team om je heen hebt dat als een safe zone opereert, dan is de kans groot dat je tegenslagen weet te overwinnen door samen constructieve oplossingen te bedenken. In een safe zone werken mensen met elkaar en voor elkaar. Organiseer vlammende veiligheid”. Psychologische veiligheid bevordert het leervermogen: het oplossend vermogen en creativiteit. Voor leidinggevenden betekent dit dus: durven het verschil te maken: voorop durven lopen en medewerkers de weg wijzen. Effectief leiderschap betekent dan wel er volledig instappen: je kwetsbaar opstellen en open staan voor advies en feedback. Ik denk dat ik Unbelievable nog een keer ga bekijken om nog meer te leren over wat Merritt Weaver in haar (leiderschaps)rol laat zien.