Onbewust onbekwaam

Mensen realiseren zich vaak niet dat ze iets niet weten of iets niet kunnen. We noemen dit onbewuste onbekwaamheid.

Neem eens een verkoopteam: begrijpt ieder teamlid tot in detail de kenmerken van de te verkopen producten? Zelf zullen ze die vraag vast heel zelfverzekerd met ‘ja’ beantwoorden. In werkelijkheid missen ze waarschijnlijk kennis over bijvoorbeeld nieuwe features of aangepaste procedures. Dat gebrek aan kennis kan een reden zijn dat het bedrijf opdrachten misloopt. 

Risico’s van onbewuste onbekwaamheid
Dit fenomeen komt in élke organisatie voor. Uit onderzoek van Area9 Learning komt naar voren dat werknemers 15-40% onbewust onbekwaam zijn over kritische competenties die ze moeten beheersen. Dat leidt bijvoorbeeld tot verkeerde berekeningen of opstellen van verkeerde informatie; dat kost bedrijven ongetwijfeld geld. Als het gaat om veiligheid en compliance, kan onbewuste onbekwaamheid ernstige gevolgen hebben voor medewerkers, klanten, patiënten en organisaties.

Van onbewust naar bewust
Onbewuste onbekwaamheid is de eerste van vier fasen uit het leermodel van Broadwell-Burch. Dit model is gebaseerd op het principe dat mensen, voordat ze iets gaan leren, niet weten hoeveel en wat ze weten. Oftewel: ze kennen hun eigen incompetentie niet. Wanneer ze hun eigen incompetentie daadwerkelijk erkennen, beginnen ze een vaardigheid te verwerven en deze bewust te gebruiken. Uiteindelijk leert het individu de vaardigheid te gebruiken zonder er zelfs maar aan te hoeven denken: dan is een onbewuste bekwaamheid bereikt.

Overschatten eigen prestaties
Onbewuste onbekwaamheid heeft een directe relatie met het feit dat mensen over het algemeen slecht zijn in het evalueren van hun eigen prestaties. Dunning-Kruger hebben vanaf 1999 veel onderzoeken gedaan waarbij kennis en wijsheid werd getest. Zoals te verwachten liepen de scores uiteen: sommige mensen scoorden hoog, anderen laag. Vervolgens vroegen ze de deelnemers hoe goed ze dáchten dat ze het deden. En dan komt een opmerkelijk beeld naar boven. De best presterende deelnemers onderschatten hun prestaties doorgaans en vooral de slechtste deelnemers overschatten hun scores. 

Dit is een menselijke eigenschap waar we allemaal last van hebben. Charles Darwin merkte ruim een eeuw geleden op: ‘onwetendheid wekt vaker vertrouwen dan kennis’. Herkenbaar? Denk eens aan prestatiebeoordeling;  de mensen die de slechtste beoordelingen krijgen, zijn vaak degenen die het meest verrast zijn.

Automatisch inzicht en aanpassing
De adaptieve leermodules van Area9 pakken overschatting en onbewuste onbekwaamheid gericht aan. Op individueel niveau worden real-time analyses gemaakt van de interactie tussen lerende en aangeboden kennis. Er wordt bijvoorbeeld gekeken naar de tijd die nodig is voor het geven van een antwoord en naar hoe intensief de aangeboden kennisbron wordt gelezen. En er wordt gevraagd of je zeker bent van je antwoord. Door dit te combineren met de daadwerkelijke juistheid van het gegeven antwoord ontstaat inzicht in de bekwaamheid. Het leerpad wordt daar meteen op aangepast. Met een helder doel: zorgen dat de lerende 100% bekwaam wordt op de aangeboden leerdoelen en dat hij zich daar ook bewust van is.

Ben je nieuwsgierig hoe je dit op een laagdrempelige manier in jouw organisatie kunt inzetten? Neem dan eens vrijblijvend contact op met onze collega Paul Janssen.